Sistem dizayn (System Design), bir ürünün fikir aşamasından doğrulanmış mühendislik çıktısına kadar olan tüm teknik süreci kapsar. Bu süreç; gereksinim yönetimi, mimari tasarım, dokümantasyon, izlenebilirlik ve doğrulama adımlarından oluşur.
Modern projelerde bu süreç hem teknik metodolojiler hem de dijital araçlar ile yürütülür.
Ürün Ağacı (Product Tree / Product Breakdown Structure)
Ürün ağacı, sistemin hiyerarşik olarak alt bileşenlere ayrılmasıdır.
En üstte:
- Sistem
Altında:
- Alt sistemler
- Modüller
- Kartlar
- Mekanik bileşenler
- Yazılım bileşenleri
Amaç:
- Sorumluluk dağılımı yapmak
- Konfigürasyon kontrolü sağlamak
- Maliyet ve kapsam takibi yapmak
- İzlenebilirliği artırmak
Ürün ağacı genellikle sistem mühendisliği sürecinin temel yapı taşıdır.
Gereksinimden Tasarıma İzlenebilirlik
Profesyonel sistem dizaynda her bileşen bir gereksinime dayanmalıdır.
Yani:
Gereksinim → Mimari Bileşen → Detay Tasarım → Test
Bu zincir kopmamalıdır.
Bu noktada dijital araçlar devreye girer.
Jira – Görev ve İzlenebilirlik Yönetimi
Jira genellikle:
- İş kırılımı (Task Breakdown)
- Sprint planlama
- Hata takibi
- Gereksinim takibi
- Değişiklik yönetimi
için kullanılır.
Teknik projelerde:
- Her gereksinim bir issue olarak açılabilir
- Alt görevler ürün ağacı bileşenleri ile eşleştirilebilir
- Test senaryoları ile link kurulabilir
Bu yapı sayesinde tasarım, geliştirme ve doğrulama süreçleri birbirine bağlanır.
Confluence – Teknik Dokümantasyon Altyapısı
Confluence genellikle:
- Sistem mimarisi dokümanları
- Arayüz kontrol dokümanı (ICD)
- Test planları
- Toplantı notları
- Tasarım karar kayıtları
için kullanılır.
Sistem dizayn açısından kritik olan nokta:
Kararların kayıt altına alınması ve versiyonlanmasıdır.
CDR/PDR gibi tasarım gözden geçirmelerinde Confluence dokümanları referans alınır.
PDR – Preliminary Design Review
PDR (Ön Tasarım Gözden Geçirme), sistemin kavramsal ve mimari tasarımının değerlendirildiği aşamadır.
Bu aşamada:
- Sistem mimarisi tamamlanmış olmalı
- Ana arayüzler tanımlanmış olmalı
- Kritik teknik riskler belirlenmiş olmalı
- Gereksinim karşılanabilirliği gösterilmiş olmalı
PDR’de amaç:
“Bu tasarım çalışır mı?” sorusuna cevap vermektir.
CDR – Critical Design Review
CDR (Kritik Tasarım Gözden Geçirme), detay tasarımın tamamlandığı ve üretime hazır olunduğunun doğrulandığı aşamadır.
Bu aşamada:
- Detay şemalar
- PCB tasarımları
- Mekanik çizimler
- Yazılım mimarisi
- Test prosedürleri
tamamlanmış olmalıdır.
CDR sorusu şudur:
“Bu tasarım üretime ve doğrulamaya hazır mı?”
Sistem Dizaynın Temel Prensipleri
Başarılı bir sistem dizayn süreci:
- İzlenebilir olmalı
- Dokümante edilmeli
- Versiyon kontrollü olmalı
- Konfigürasyon yönetimi içermeli
- Risk yönetimi barındırmalı
- Test stratejisi ile entegre olmalı
Araçlar (Jira, Confluence vb.) sadece yardımcıdır. Asıl olan metodolojidir.
Sonuç
Sistem dizayn süreci; ürün ağacı oluşturulmasından PDR/CDR aşamalarına kadar disiplinli bir mühendislik yaklaşımı gerektirir.
Jira görev takibini, Confluence dokümantasyonu ve tasarım kayıtlarını desteklerken; ürün ağacı yapısı ve tasarım gözden geçirme süreçleri sistem mühendisliğinin temelini oluşturur.